Funkcja f jest określona wzorem f(x)=(14−m)x2−6(m−6)x+3m+6 dla każdej liczby rzeczywistej x, gdzie m jest liczbą rzeczywistą różną od 14.
Wyznacz wszystkie wartości parametru m, dla których funkcja f ma dokładnie dwa miejsca zerowe x1 oraz x2 tego samego znaku, które spełniają warunek (x1−x2)2≤84
Rozwiązanie krok po kroku
Klasyczny: trzy warunki i ich część wspólna
Kolejność jest istotna: dopiero część wspólna wszystkich trzech zbiorów daje odpowiedź. Każdy warunek osobno dopuszcza wartości, które odpada na innym.
Krok 1. Współczynniki i warunki
Parametr stoi we wszystkich trzech współczynnikach trójmianu.
a=14−m,b=−6(m−6),c=3m+6
dokładnie dwa miejsca zerowe dają dodatni wyróżnik, a ten sam znak obu miejsc zerowych oznacza dodatni iloczyn
Δ(m)>0∧x1⋅x2>0∧(x1−x2)2≤84
Krok 2A. Warunek I
Δ(m)>0
Δ=b2−4ac
wstawiamy współczynniki zależne od parametru
Δ=[−6(m−6)]2−4(14−m)(3m+6)
podnosimy dwumian do kwadratu i wymnażamy iloczyn, po redukcji zostaje trójmian zmiennej m
Δ(m)=48m2−576m+960
pierwiastki tego trójmianu to 2 oraz 10
Δ(m)=48(m−2)(m−10)
współczynnik przy m2 jest dodatni, więc wartości dodatnie leżą poza pierwiastkami
m∈(−∞,2)∪(10,+∞)
Krok 2B. Warunek II
x1⋅x2>0
x1⋅x2=ac=14−m3(m+2)>0
iloczyn miejsc zerowych jest dodatni dokładnie wtedy, gdy oba mają ten sam znak; mnożymy przez kwadrat mianownika, żeby zniknął ułamek, a kwadrat jest dodatni, więc zwrot zostaje
3(m+2)(14−m)>0
po wymnożeniu współczynnik przy m2 jest ujemny, więc iloczyn jest dodatni między pierwiastkami
m∈(−2,14)
Krok 3. Warunek III
(x1−x2)2≤84
(x1−x2)2=(x1+x2)2−4x1x2=a2b2−a4c
sumę i iloczyn miejsc zerowych zapisujemy przez współczynniki wzorami Viète'a
(x1−x2)2=a2b2−4ac=a2Δ
w liczniku stoi wyróżnik policzony w warunku I
(14−m)248(m−2)(m−10)≤84
mianownik jest kwadratem, więc dodatni; zwrot nierówności zostaje bez zmian
48(m−2)(m−10)≤84(14−m)2
po uporządkowaniu i skróceniu przez wspólny dzielnik 12 zostaje nierówność kwadratowa
3m2−148m+1292≥0
wyróżnik tej nierówności jest kwadratem liczby całkowitej, więc końce przedziałów wychodzą wymierne
m∈(−∞,334⟩∪⟨38,+∞)
Krok 4. Część wspólna
[(−∞,2)∪(10,+∞)]∩(−2,14)
przedział z warunku II obcina obie półproste z warunku I
(−2,2)∪(10,14)
lewy przedział mieści się w całości poniżej 334, prawy zostaje przycięty do tej wartości
m∈(−2,2)∪(10,334⟩
Pominięcie warunku <strong>Δ>0</strong>. Sam dodatni iloczyn x1⋅x2 nie gwarantuje, że miejsca zerowe w ogóle istnieją.<br><br>Druga częsta pomyłka: mnożenie nierówności a2Δ≤84 przez (14−m) zamiast przez (14−m)2. Pierwszy czynnik zmienia znak, więc zwrot nierówności zależałby wtedy od wartości parametru.
Wartość m=14 jest wykluczona już w treści, bo wtedy współczynnik przy x2 znika i funkcja przestaje być kwadratowa. W odpowiedzi nie trzeba jej osobno usuwać: leży poza przedziałem (10,334⟩.