Odcinek CD jest wysokością trójkąta równoramiennego ABC, w którym ∣AC∣=∣BC∣. Prosta p jest prostopadła do boku BC i przecina ten bok w punkcie L. Ta prosta przecina wysokość CD w punkcie K oraz przecina bok AC w punkcie różnym od A. Dane są miary kątów ∣∠BAC∣=70∘ oraz ∣∠KBD∣=35∘.
Wykaż, że na czworokącie KDBL można opisać okrąg, i oblicz miarę kąta ∠KDL.
Rozwiązanie krok po kroku
Klasyczny: kąty proste dają okrąg, kąty wpisane dają wynik
Cały dowód opiera się na jednym pomyśle: dwa kąty proste przy przeciwległych wierzchołkach gwarantują okrąg opisany, a okrąg pozwala przenieść kąt z wierzchołka B (łatwy do policzenia) do wierzchołka D (szukany).
Krok 1. Dane
CD - wysokość, więc CD⊥AB; prosta p prostopadła do BC w punkcie L.
∣∠BAC∣=70∘,∣∠KBD∣=35∘,∣∠KDB∣=∣∠KLB∣=90∘
Krok 2. Okrąg opisany na KDBL
Na czworokącie można opisać okrąg, gdy sumy miar przeciwległych kątów są równe 180∘.
∣∠KDB∣+∣∠KLB∣=90∘+90∘
D i L to przeciwległe wierzchołki czworokąta KDBL, a przy każdym z nich kąt prosty - z prostopadłości CD⊥AB i p⊥BC
∣∠KDB∣+∣∠KLB∣=180∘
Krok 3. Kąt ∠KBL
W trójkącie równoramiennym kąty przy podstawie są równe.
∣∠DBC∣=∣∠BAC∣=70∘
punkt D leży na podstawie AB, więc ∠DBC to po prostu kąt przy wierzchołku B, równy kątowi przy A
∣∠KBL∣=∣∠DBC∣−∣∠KBD∣=70∘−35∘
półprosta BK leży wewnątrz kąta ∠DBC i rozcina go na ∠KBD oraz ∠KBL
∣∠KBL∣=35∘
Krok 4. Kąt ∠KDL
Kąty wpisane oparte na tym samym łuku są równe.
∣∠KDL∣=∣∠KBL∣
D i B leżą na okręgu opisanym na KDBL po tej samej stronie cięciwy KL, więc oba kąty są wpisane i oparte na tym samym łuku
∣∠KDL∣=35∘
Uznanie, że ∣∠KDL∣=180∘−∣∠KBL∣=145∘ - tak działałoby dla kątów przy PRZECIWLEGŁYCH wierzchołkach czworokąta wpisanego w okrąg (D i B przeciwległe są w KDBL, ale kąty ∠KDL i ∠KBL NIE są kątami wewnętrznymi tego czworokąta). Tu oba kąty opierają się na tej samej cięciwie KL z tej samej strony, więc są równe.
Warunek opisywalności okręgu można też uzasadnić inaczej: punkty D i L widzą odcinek KB pod kątem prostym, więc oba leżą na okręgu o średnicy KB (twierdzenie o kącie wpisanym opartym na średnicy).