Rozważamy wszystkie zbiorniki w kształcie walca, w których suma średnicy podstawy zbiornika i wysokości zbiornika jest równa 14.
Niech P(r) oznacza pole przekroju osiowego takiego zbiornika w zależności od promienia r podstawy zbiornika.
Wyznacz wzór i dziedzinę funkcji P zmiennej r.
Oblicz największą wartość funkcji P.
Rozwiązanie krok po kroku
Klasyczny: model kwadratowy i wierzchołek
Kolejność jest istotna: warunek daje drugi wymiar, drugi wymiar daje wzór funkcji, dopiero wzór pozwala szukać wierzchołka.
Krok 1. Warunek i wzór na pole
Pole jest iloczynem dwóch wymiarów: P=2rh
2r+h=14
Krok 2. Wzór funkcji P
2r+h=14
warunek wiąże oba wymiary, więc drugi z nich zapisujemy przez zmienną
h=14−2r
w miejsce drugiego wymiaru wstawiamy otrzymane wyrażenie
P(r)=2r(14−2r)
iloczyn dwóch czynników liniowych daje funkcję kwadratową
P(r)=28r−4r2
Krok 3. Dziedzina
r>0oraz14−2r>0
oba wymiary bryły są dodatnie, więc wyrażenie na drugi wymiar też musi być dodatnie
r>0orazr<7
dziedziną są argumenty spełniające oba warunki naraz
D=(0,7)
Krok 4. Największa wartość
P(r)=28r−4r2
współczynnik przy kwadracie jest ujemny, więc funkcja przyjmuje wartość największą w wierzchołku
rw=2⋅(−4)−28=27
do pola potrzebny jest jeszcze drugi wymiar w tym samym punkcie
h=14−2⋅27=7
pole liczymy z obu wymiarów wierzchołkowych
P=2⋅27⋅7
iloczyn wymiarów i stałej daje największe pole
Pmax=49
Z miejsc zerowych paraboli
Miejsca zerowe pola pokrywają się z krańcami dziedziny: przy obu bryła traci jeden z wymiarów. Ta droga daje sam argument wierzchołka, resztę rachunku prowadzi się jak w sposobie pierwszym.
Postać iloczynowa
P(r)=2r(14−2r)
Symetria wykresu
2r(14−2r)=0
iloczyn zeruje się, gdy zeruje się jeden z czynników
r=0lubr=7
parabola jest symetryczna, więc wierzchołek leży w połowie odległości między miejscami zerowymi
rw=27
Podanie <strong>miejsca zerowego</strong> 7 zamiast argumentu wierzchołka 27. Przy r=7 drugi wymiar bryły spada do zera, więc pole też wynosi zero.<br><br>Druga częsta pomyłka: pominięcie dziedziny. Bez warunku 14−2r>0 wzór opisuje parabolę na całej osi, a bryła istnieje tylko dla r∈(0,7).
Dziedziny nie domykamy: dla r=0 oraz r=7 jeden z wymiarów jest zerowy i bryła nie powstaje, dlatego przedział (0,7) jest obustronnie otwarty.