Dany jest ostrosłup prawidłowy trójkątny ABCW o podstawie ABC. Płaszczyzna zawierająca krawędź AB podstawy i prostopadła do krawędzi bocznej CW przecina tę krawędź w punkcie F, przy czym ∣CF∣∣WF∣=661.
Oblicz stosunek pola podstawy tego ostrosłupa do pola jego powierzchni całkowitej.
Rozwiązanie krok po kroku
Rzut środkowej podstawy na krawędź boczną
Wynik nie zależy od długości krawędzi, tylko od stosunku l do a, dlatego wystarczyła sama proporcja odcinków na krawędzi bocznej.
Dane
a krawędź podstawy, l krawędź boczna, M środek krawędzi AB
∣CF∣∣WF∣=661
Położenie punktu F
AB⊥CM,AB⊥WM
W trójkącie równobocznym ABC oraz w trójkątnej ścianie równoramiennej środkowa poprowadzona do krawędzi AB jest jej wysokością. Prosta prostopadła do dwóch przecinających się prostych płaszczyzny jest prostopadła do całej płaszczyzny.
∣MF∣⊥CW
Płaszczyzna przekroju zawiera AB, więc jest prostopadła do płaszczyzny CWM i przecina ją wzdłuż odcinka ∣MF∣. Punkt F jest zatem spodkiem wysokości trójkąta CWM opuszczonej z wierzchołka M.
∣CM∣2−∣CF∣2=∣MF∣2=∣WM∣2−∣WF∣2
Wysokość ∣MF∣ rozcina trójkąt CWM na dwa trójkąty prostokątne o wspólnej przyprostokątnej. Odcinek ∣WM∣ jest wysokością ściany bocznej, a ∣WF∣=l−∣CF∣.
43a2−∣CF∣2=l2−4a2−(l−∣CF∣)2
Po rozwinięciu kwadratu po prawej stronie znoszą się składniki z ∣CF∣2 oraz z l2.
a2=2l⋅∣CF∣
Dzielimy obie strony przez podwojoną krawędź boczną.
∣CF∣=2la2
Krawędź boczna z danej
∣CF∣∣WF∣=661
Każdą postać danej sprowadzamy do udziału odcinka ∣CF∣ w całej krawędzi ∣CW∣, korzystając z równości ∣CW∣=∣CF∣+∣WF∣.
∣CW∣∣CF∣=676
Podstawiamy wynik poprzedniego etapu oraz długość krawędzi bocznej.
2l2a2=676
Odwracamy obie strony i dzielimy przez dwa.
a2l2=1267
Wysokość ściany bocznej i pole boczne
h wysokość ściany bocznej, Pb pole powierzchni bocznej
(ah)2=a2l2−41
Wysokość ściany bocznej, krawędź boczna i połowa krawędzi podstawy tworzą trójkąt prostokątny. Obie strony dzielimy przez a2.
(ah)2=1267−41=316
Pierwiastkujemy, długości są dodatnie.
ah=343
Powierzchnia boczna składa się z trzech przystających trójkątów o podstawie a i wysokości h.
a2Pb=23⋅343=23
Szukany stosunek pól
a2Pp=43
Podstawą jest trójkąt równoboczny o boku a. Dzielimy pole boczne przez pole podstawy.
PpPb=23⋅34=8
Powierzchnia całkowita to suma pola bocznego i pola podstawy.
PcPp=8+11=91
Najczęstsza pomyłka: użycie wysokości ostrosłupa zamiast wysokości ściany bocznej, czyli odjęcie 31 zamiast 41 w twierdzeniu Pitagorasa. Wysokość bryły opiera się na promieniu okręgu opisanego na podstawie, a wysokość ściany bocznej na połowie krawędzi podstawy.
Rzut ∣CF∣=2la2 pokazuje, że punkt F leży wewnątrz krawędzi tylko wtedy, gdy 2l2>a2. Dla ostrosłupa prawidłowego trójkątnego zawsze l>3a3, więc warunek jest spełniony.